29 | 12 | 1 μ.Κ (Year Ι AQ) | 2020
Μουσική Συνοδεία
I
Η Τουρκία είναι η μόνη χώρα με ακτές τόσο στον Εύξεινο Πόντο ή Μαύρη Θάλασσα όσο και στην Ανατολική Μεσόγειο, γεγονός που την καθιστά μοναδικό και αποκλειστικό χερσαίο πεδίο μετάβασης και διασύνδεσής τους. Υδάτινο πεδίο μετάβασης από τον Εύξεινο προς τη Μεσόγειο αποτελεί το Αιγαίο, με την Προποντίδα ή Θάλασσα του Μαρμαρά να συνδέει μεταξύ τους τη Μαύρη Θάλασσα με το Αιγαίο Πέλαγος.
Οι προηγούμενες απολύτως περιγραφικές παρατηρήσεις αποκτούν μεγαλύτερο ενδιαφέρον και εντονότερο χρώμα αν συνυπολογιστούν τα εξής:
• Πρώτον, ο Εύξεινος Πόντος και η ανατολική λεκάνη της Μεσογείου από υπάρξεως κόσμου ―ήδη από τη μυθική εποχή της Αργοναυτικής εκστρατείας και την ιστορική περίοδο του Τρωικού αλλά και του Πελοποννησιακού Πολέμου (Αιγός ποταμοί) καθώς και τις δεκάδες απόπειρες κατάληψης και κατοχής της περιοχής και άλωσης της Κωνσταντινούπολης― είναι δύο θάλασσες που λειτουργούν συμπληρωματικά.
• Δεύτερον, ο πυρήνας του συστήματος Εύξεινος Πόντος - Ανατολική Μεσόγειος ή το κλειδί για τον έλεγχο της περιοχής είναι η Προποντίδα και τα Στενά.
• Τρίτον, ανάλογη λειτουργία με αυτήν που επιτελεί η χερσόνησος της Ανατολίας ως προς τη διασύνδεση Εύξεινου-Μεσογείου στη στεριά επιτελεί το Αιγαίο στη θάλασσα.
• Τέταρτον, οι ακτές της Βαλκανικής και της Ανατολίας γύρω από την Προποντίδα ή, διαφορετικά, η ευρωπαϊκή και ασιατική πλευρά των Στενών γύρω από τη Θάλασσα του Μαρμαρά είναι λειτουργικά ανάλογες με τις ελληνικές και τουρκικές ακτές του Αιγαίου Πελάγους.
• Πέμπτον, η Τουρκία είναι η μόνη χώρα με ακτές τόσο στη Μαύρη Θάλασσα όσο και στο Αιγαίο Πέλαγος μέσω κυρίως της ανατολικής Θράκης (τραγικά τα λάθη της Ελλάδας, πριν από έναν αιώνα, με την απομάκρυνση από το ουσιώδες και πρωτεύον: Στενά και Πόλη ― και την εστίαση στο επουσιώδες και δευτερεύον: Παράλια και Σμύρνη) αλλά και των αιγαιακών ακτών της. Η ευρωπαϊκή Τουρκία ή η ανατολική Θράκη είναι η μοναδική χερσαία ευρωπαϊκή περιοχή που φέρνει σε επαφή Εύξεινο, Προποντίδα και Αιγαίο. Η Θράκη, ως ενιαία γεωγραφική και ιστορική περιοχή, τριχοτομήθηκε για να υπάρχει γεωπολιτικός έλεγχος από εξωπεριφερειακές δυνάμεις προκειμένου να παίζουν γεωστρατηγικά, γεωπολιτικά και γεωοικονομικά παίγνια εξαρτήσεως, εκβιασμού και ελέγχου με τοπικά πιόνια-παραρτήματα-κυβερνήσεις.
Ολοκληρώνοντας και επιστρέφοντας στην αρχή: η Τουρκία, λοιπόν, αποτελεί αποκλειστικό και μοναδικό χερσαίο πεδίο μετάβασης και διασύνδεσης όχι μόνο ανάμεσα στον Εύξεινο Πόντο και τη Μεσόγειο Θάλασσα αλλά και μεταξύ Μαύρης Θάλασσας και Αιγαίου Πελάγους.
II
Ανάλογη λειτουργία με αυτήν της Τουρκίας επιτελεί το Ιράν ως προς τη διασύνδεση Κασπίας-Περσικού. Το Ιράν είναι η μόνη χώρα με ακτές τόσο στην Κασπία Θάλασσα όσο και στον Περσικό Κόλπο (όπως η Τουρκία σε Εύξεινο και Μεσόγειο).
Η σχέση των δύο κρατών, πριν απ'οτιδήποτε άλλο, συνδέει και φέρνει σε επαφή τον Περσικό, την Κασπία και τον Εύξεινο ― είναι η αναγκαιότητα αυτής της διασύνδεσης, πριν απ'οτιδήποτε άλλο, που ωθεί σε συνεννόηση την Τουρκία, το Ιράν και τη Ρωσσία και έπειτα η απομείωση της αμερικανικής επιρροής και ισχύος στην περιοχή (και όχι ο ισλαμισμός, ο συντηρητισμός ή το κουρδικό. Όλα τα προηγούμενα αποτελούν παράγοντες δευτερεύουσας και τριτεύουσας σημασίας. Το δε κουρδικό αποτελεί εθνοπολιτική έκφραση του γεωοικονομικού άξονα που συνδέει τα πετρέλαια του Καυκάσου και της Κασπίας, διαμέσου της υδάτινης λεκάνης της Μεσοποταμίας, με τις πετρελαϊκές πηγές του Περσικού κόλπου). Αποτελεί μεγάλο σφάλμα για ένα μικρό κράτος του Καυκάσου η επιλογή/προσπάθεια να φυτέψει μια εξωπεριφερειακή δύναμη, όπως οι Ηνωμένες Πολιτείες, μέσα στο τρίγωνο των τριών αυτών περιφερειακών δυνάμεων ― λάθος καταστροφικό που όμως δύσκολα θα παραδεχθούν οι τοπικοί καυκάσιοι οπαδοί και παράγοντες των Η.Π.Α σε Γεωργία και Αρμενία.
Ασφαλώς οι συνεργατικά ανταγωνιστικές ή συναγωνιστικές σχέσεις άμιλλας και δημιουργίας πεδίων κοινότητας συμφερόντων στο παρόν, μεταξύ Τουρκίας-Ρωσσίας-Ιράν, θέτουν τα θεμέλια για την επιστροφή των παραδοσιακά ανταγωνιστικών μεταξύ τους σχέσεων στο εγγύς μέλλον. Τα τρία αυτά κράτη αλληλοεπιτηρούνται και όσοι νομίζουν πως είναι προς το συμφέρον της Ελλάδας μια καταστροφή του Ιράν σφάλλουν ― η επιρροή και η ισχύ της Τουρκίας επεκτάθηκε, ενισχύθηκε και διαχύθηκε με τις καταστροφές της Γιουγκοσλαβίας, του Ιράκ, της Συρίας και της Λιβύης: δεν έχει απομείνει άλλο γειτονικό ή συνορεύον κράτος που να έχει τη δυνατότητα εξισορρόπησης της Τουρκίας, όπως πράττει το Ιράν ανά τακτές ιστορικές περιόδους εδώ και περίπου μια χιλιετία.
Η έμμεση τριγωνική διασύνδεση Περσικού-Εύξεινου μέσω της Κασπίας (Ιρανό-Τούρκικές σχέσεις) καθιστά παροδικά ανεκτή την ανυπαρξία άμεσης σύνδεσης Εύξεινου-Περσικού (Τούρκο-Αραβικές σχέσεις) μέσω του άξονα που ξεκινά από τις πηγές και καταλήγει στις εκβολές της Μεσοποταμίας με κατεύθυνση βορράς-νότος (επί του συγκεκριμένου άξονα βρίσκεται και το γεωοικονομικό υπόβαθρο του κουρδικού, δηλαδή η ισορροπία υδάτων-υδρογονανθράκων). Τέλος, η έμμεση τριγωνική διασύνδεση Περσικού-Εύξεινου μέσω της Κασπίας, όπως φαίνεται στον προηγούμενο χάρτη, περιορίζει τις στρατηγικές ―όχι όμως και τις οικονομικές― απώλειες που προκύπτουν από την επιδείνωση των Τούρκο-Αραβικών σχέσεων. Ανά πάσα στιγμή η κατεύθυνση δύσης-ανατολής μπορεί να κλείσει, δηλαδή οι Τούρκο-Ιρανικές σχέσεις να σκληρύνουν, με την κατεύθυνση βορρά-νότου σταδιακά να ανοίγει, δηλαδή να υπάρξει μερική αποκατάσταση των Τούρκο-Αραβικών σχέσεων.
Εύξεινος Πόντος και Καύκασος αποτελούν οργανικά συνδεδεμένες ―αλλά πολιτικά αποσυνδεδεμένες― αλληλοσυμπληρούμενες γεωστρατηγικά και γεωοικονομικά περιοχές τόσο μεταξύ τους όσο και με την Ανατολική Μεσόγειο και τη Μέση Ανατολή.
III
Η σχέση Τουρκίας-Αζερμπαϊτζάν έχει εξαιρετική σημασία και μεγάλη βαρύτητα τόσο σε περιφερειακό όσο και διηπειρωτικό επίπεδο.
Σε περιφερειακό επίπεδο οι Τούρκο-Αζέρικες σχέσεις αποτελούν εθνοπολιτική έκφραση της ανάγκης χερσαίας διασύνδεσης,πρώτον, της Κασπίας με τον Εύξεινομέσω του Καυκάσου στην κατεύθυνση ανατολής-δύσης και, δεύτερον, της Κασπίας με τη Μεσόγειομέσω του άξονα Αζερμπαϊτζάν-Τουρκία-Συρία-Ισραήλ από κρατική σκοπιά ή του αγωγού Baku-Tbilisi-Ceyhanαπό ενεργειακή. Οι κατευθύνσεις αυτές δεν είναι εναλλακτικές και αλληλοαποκλειόμενες μεταξύ τους. Μια παράπλευρη επισήμανση είναι πως το Αζερμπαϊτζάν το Ισραήλ και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα σχηματίζουν ένα τρίγωνο που περιβάλλει τη Μεσοποταμία, τα όρη Ζάγκρος και τον Περσικό Κόλπο, με εμφανή στόχευση το Ιράν.
Σε διηπειρωτικό επίπεδο οι σχέσεις Τουρκίας-Αζερμπαϊτζάν αποτελούν τοπικό σκαλοπάτι πραγμάτωσης της στρατηγικής αναγκαιότητας διασύνδεσης της Ανατολικής Ευρώπης με την Κεντρική Ασία μέσω του Καυκάσου, ο οποίος συνδέει εδαφικά τον Εύξεινο με την Κασπία (ο παντουρκισμός παλαιότερα λειτούργησε ως ιδεολογική επικάλυψη σε επίπεδο ταυτότητας παρεμφερούς επιδίωξης). Η συγκεκριμένη διασύνδεση Ανατολική Ευρώπη-Εύξεινος-Καύκασος-Κασπία-Κεντρική Ασία μπορεί να εξυπηρετήσει, υπό προϋποθέσεις, τόσο μια αυτόνομη στρατηγική ευρασιατικού ανοίγματος της Ευρωπαϊκής Ένωσης όσο και μια αμερικανική πολιτική ατλαντικής είτε διείσδυσης είτε μπλοκαρίσματος εις βάρος της Ρωσσίας και της Κίνας.
Χώρες όπως η Ουγγαρία στην κεντρική και η Ουκρανία στην ανατολική Ευρώπη από τη μια μεριά, το Τουρκμενιστάν, το Ουζμπεκιστάν και το Καζακστάν στην κεντρική Ασία από την άλλη, έρχονται σε επαφή μέσω του Καυκάσου ―του Αζερμπαϊτζάν και της Γεωργίας― με επίκεντρο την Τουρκία.
Οι αγωγοί South Caucasus, Trans-Anatolian (TANAP)και Trans Adriatic (TAP), και ευρύτερα στο σύνολό του ο λεγόμενος Southern Gas Corridor ―που αποτελεί μια πρωτοβουλία ή βρίσκεται υπό την αιγίδα της Ευρωπαϊκής Επιτροπής―, δεν αποτελούν τίποτε περισσότερο από τηνενεργειακή έκφραση της διασύνδεσης της Κασπίας με την Αδριατική και της κεντρικής Ασίας με την ανατολική Ευρώπη, ακριβώς όπως ο αγωγός Baku–Tbilisi–Ceyhanαποτελεί την ενεργειακή έκφραση διασύνδεσης της Κασπίας Θάλασσας με την Ανατολική Μεσόγειο και ο μικρότερος Baku–Supsa της Κασπίας με τον Εύξεινο.
Ο αγωγός Trans Adriatic Pipeline (TAP) είναι μια ενεργειακή Εγνατία Οδός και μαζί με την οδική αποτελούν την ανασύσταση και επανεύρεση με σύγχρονα μέσα και νέες μεθόδους μιας δισχιλιετούς οδού: της ρωμαϊκής Via Egnatia.
Η ουσία των πραγμάτων δε βρίσκεται στους αγωγούς (αν δεν είναι αγωγοί θα είναι τα φορτηγά, τα πλοία ή τα τρένα) παρά στηνανασύσταση παλαιότατων δικτύων και στη λειτουργική επανασύνδεση γεωϊστορικών περιοχών (που πολυδιασπάστηκαν με την οικοδόμηση, τις τοπικές συγκρούσεις και τις ασυμβατότητες συμφερόντων των εθνικών κρατών). Η ουσία βρίσκεται στη λειτουργική επαναφορά και αναβίωση ―με σύγχρονα μέσα, νέες μεθόδους και διαφοροποιημένες μορφές― παλαιότατων δικτύων, γεωϊστορικών χώρων και στην αποκατάσταση γεωφυσικών σχέσεων.
Εθνοκεντρικό Παράρτημα
Greece wants to be a part of the reality constructed by the United States and the European powers after their victories in World War II and, this time with Germany among them, in the Cold War. This is the actual essence of what we officially call “Greece’s European and Euro-Atlantic integration.” We Greeks want this because we see fully joining that system as the best option for ensuring our security and prosperity.
Πως σας φαίνεται η προηγούμενη δήλωση; Ανεξάρτητα με την ενδεχόμενη συμφωνία ή διαφωνία με το περιεχόμενό της, η δήλωση αυτή δεν παραξενεύει τον Έλληνα πολίτη, καθώς του φαντάζει κοινότυπη, αυτονόητη ή χιλιοειπωμένη. Τώρα όπου Greeceκαι Greeksαλλάξτε τον εθνικό προσδιορισμό και διαβάστε Georgiaκαι Georgians και θα έχετε το πρωτότυπο απόσπασμα. Η Ελλάδα είναι πολύ πλουσιότερη και ισχυρότερη από τη Γεωργία σαν χώρα και είναι τοποθετημένη σε ευνοϊκότερη γεωγραφία. Βλέπουμε όμως πως από πλευράς κυρίαρχης νοοτροπίας και ιδεολογίας δε διαφέρει καθόλου (άλλωστε όλοι οι τοπικοί αντιπρόσωποι «ανεξαρτήτως φύλου, ηλικίας, θρησκείας, εθνικής καταγωγής ή σεξουαλικού προσανατολισμού» τα ίδια λένε πάνω-κάτω σε ολόκληρο τον πλανήτη). Ίσως όμως δε θα έπρεπε να υποτιμάμε τους Γεωργιανούς ισχυριζόμενοι πως έχουμε κοινή νοοτροπία για τον εξής λόγο: το συγκεκριμένο μέρος της δήλωσης συμβαδίζει με την κυρίαρχη ελλαδική ιδεολογία όμως αν διαβαστεί στο σύνολό του το απόσπασμα αντιλαμβάνεται κανείς πως είναι σχεδόν αδύνατον να βρεθεί ανάλογη προσέγγιση στην ελλαδική διαδικτυακή, μηντιακή, δημοσιογραφική, πολιτική και διεθνολογική χωματερή:
An essential characteristic of a great power is its effort to construct a reality, a certain kind of order, with the said power at its center. The geographic scale of such an order may include only one region, as was the case with, for instance, Austria-Hungary; or it may include the entire planet as was the case with the British Empire and still is with the United States. But whatever the scale, the defining component of such a power’s behavior is an endeavor to organize a certain part of the world along its chosen lines.In order to truly understand Turkish foreign policy, Georgians need to appreciate the cardinal difference between the worldview of modern Georgia and that of modern Turkey: Georgia wants to be a part of the reality constructed by the United States and the European powers after their victories in World War II and, this time with Germany among them, in the Cold War. This is the actual essence of what we officially call “Georgia’s European and Euro-Atlantic integration.” We Georgians want this because we see fully joining that system as the best option for ensuring our securityand prosperity.There was a time when Turkey also was content to only be a part of that reality. Such a state of affairs is now in the past and it is not likely to come back anytime soon. Modern Turkey does not want to be just a part of someone else’s reality.Instead, it wants to construct a reality of its own and to be its core.
How Turkey Exercises its New Grand Strategy: An Outline
David Batashvili
Αυτή είναι η διαφορά μεταξύ ενός παθητικού αντικειμένου που καταντά εξάρτημα της ιστορίας των άλλων και ενός ιστορικού υποκειμένου που επιδιώκει να δημιουργήσει και να διαμορφώσει τη δική του ιστορία και γεωγραφία. Αυτή είναι, σε τελική ανάλυση, η διαφορά ανάμεσα στην Ελλάδα και την Τουρκία.
~
Το συγκεκριμένο κείμενο ασχολείται κυρίως με τον άξονα Βαλκάνια-Εύξεινος-Καύκασος και λιγότερο με τον άξονα Ανατολική Μεσόγειος-Μέση Ανατολή (υπάρχει και ένας ακόμη άξονας Βαλτική-Εύξεινος). Και οι δύο παγκόσμιοι πόλεμοι, στο ευρωπαϊκό τους θέατρο, κινούνται προς αυτούς τους άξονες με κατεύθυνση από τη δύση προς την ανατολή: μα τι έψαχναν οι πλούσιοι, οι εκσυγχρονισμένοι, οι αναπτυγμένοι, οι προοδευμένοι, οι αστικοποιημένοι και οι εκβιομηχανισμένοι στη φτώχεια, την υπανάπτυξη και την καθυστέρηση;... Τα τελευταία οκτώ χρόνια δημοσίευσα δεκάδες κείμενα υπό την ετικέτα Νέο Ανατολικό Ζήτημα. Τώρα που το ανακάλυψαν ή/και το θυμήθηκαν οι πολιτικοί μας ταγοί ίσως επαναφέρω ορισμένα από αυτά ή γράψω μια μεγάλη σύνθεση-ανάλυση για το Νέο Ανατολικό Ζήτημα. Αν και η αρχή έχει ήδη γίνει, μέσα σε ένα ευρύτερο πλαίσιο, με τις Δεκαπέντε θέσεις για τους παγκόσμιους πολέμους ― μέρος α΄.
.~`~.
Αν θεωρείτε πως ο χρόνος που αφιερώνεται και οι ιδέες που εκφράζονται έχουν αξία, μπορείτε να χρησιμοποιήσετε το κουμπί Donate, προκειμένου να συμβάλλετε στην απρόσκοπτη συνέχιση του εγχειρήματος της Κοσμοϊδιογλωσσίας. Ευχαριστώ.
29 | 12 | 1 μ.Κ (Year Ι AQ) | 2020